Bir varmış, bir yokmuş… Uzak ülkelerin birinde, kıyısı koyu mavi denize bakan eski bir krallık varmış. Bu krallığın sarayı yüksek taş duvarların ardında değil, geniş bahçelerin, uzun yolların ve kuşların konduğu ince kulelerin arasında yükselirmiş. Sabahları denizden gelen serin hava sarayın pencerelerinden içeri girer, avludaki taşları tuz kokusuyla doldururmuş. Bu sarayda bir kral, bir kraliçe ve on iki çocuk yaşarmış. Çocukların on biri erkek, biri kızmış. En küçükleri olan kızın ismi Elisa imiş. On bir prens gün uzunluğu sarayın her köşesinde görünürmüş. Biri kütüphanede haritalara bakar, biri ahırda atların yelesini tarar, biri mutfakta pişen ekmeğin ucundan koparmaya çalışırmış. En küçükleri Elisa ise birden fazla vakit hepsinin peşinden sarfiyat, bazen onların oyununa katılır, bazen de sessizce izler ve sonra kimsenin fark etmediği küçük detayları hatırlarmış.
Kraliçe çocuklarına sık sık: “Birbirinizden farklı olabilirsiniz lakin yan yana durduğunuzda daha güçlüsünüz.” dermiş.
Çocuklar bunu tam olarak anlamazmış fakat birlikte olduklarında daha mert hissettiklerini bilirler üzereymiş. Kraliçe sadece çocuklarına değil, bütün krallığa itimat veren bir bayanmış. Yıllar evvel kara ormanın içinden gelen bir cadı, insanları dehşetle yönetmeye çalışmış. Fısıltılar yaymış, meskenlerin kapılarına berbat işaretler çizmiş, geceleri rüzgârın sesini bile büyü üzere göstermiş. Halk korktukça cadı güçlenmiş. O vakitler genç olan kraliçe, cadının karşısına tek başına kılıçla çıkmamış. Bunun yerine meydanda büyük ateşler yaktırmış, insanları birbirinin konutuna çağırmış, kimsenin yalnız kalmamasını istemiş. Cadının karanlığı, insanların birbirine yaklaşmasıyla zayıflamış. Sonunda cadı kara ormanın derinliklerine kaçmak zorunda kalmış.
Ama giderken bunu unutmamış. Yıllar geçmiş. Kraliçe hastalanmış ve bir kış sabahı sarayın bütün pencereleri sessizce kapatılmış. O günden sonra sarayın sesi değişmiş. Kral daha az konuşur olmuş. Çocukların oyunları da biraz yavaşlamış. Tekrar de on iki kardeş birbirlerine tutunmuşlar. Lakin kara ormandaki cadı, kraliçenin artık hayatta olmadığını duyunca eski öfkesini hatırlamış.
“Ona dokunamadım.” demiş kendi kendine. “Ama en bedel verdiği şeyi elinden alabilirim.”
Bir gece sarayın üstüne tuhaf bir sis çökmüş. Sis ne denizden gelmiş ne de dağlardan. Koridorlarda dolaşmış, kapı altlarından sızmış, çocukların odalarının önünde durmuş. Sabah olduğunda on bir prens ortada yokmuş. Yatakları boşmuş. Ayakkabıları kapının yanında duruyormuş. Pencereleri açıktı.
Elisa koşarak bahçeye çıkmış. Tam o sırada gökyüzünde on bir beyaz kuğu görmüş. Kuğular sarayın üstünden geçmiş, denize yanlışsız uzaklaşmış. Elisa onların sıradan kuğular olmadığını çabucak anlamış. Zira en küçük kuğu geriye dönüp bakmış. Ve Elisa, o bakışı tanımış. Bu, en küçük ağabeyinin bakışıymış.
Kral aylarca adamlarını dört bir yana göndermiş. Deniz kıyıları aranmış, ormanlar taranmış, uzak köylere haber salınmış. Fakat ne prenslerden bir iz bulunmuş ne de o on bir beyaz kuğu bir daha görülmüş.
Elisa büyüdükçe içindeki hasret de büyümüş. Her yıl deniz kıyısına masraf, gökyüzünde beyaz bir kanat ararmış. Beşerler ona vakitle daha az umut vermeye başlamışlar. “Belki de onları bir daha bulamayız.” diyenler olmuş.
Elisa bunu duyduğunda karşılık vermezmiş. Zira birtakım kelamlara karşılık verilmezmiş; yalnızca yola çıkılırmış.
Bir sabah yanına küçük bir çanta, annesinden kalan ince bir mendil ve biraz ekmek almış. Kimseyi uyandırmadan saraydan ayrılmış. Deniz boyunca yürümüş. Ayakkabılarının içine kum dolmuş, rüzgâr saçlarını karıştırmış, geceleri balıkçı kulübelerinde ya da ağaç tabanlarında uyumuş.
Günler sonra yüksek kayalıkların altında küçük bir koy bulmuş. Koyun suları o kadar sakindi ki gökyüzündeki bulutlar suyun içinde ikinci kere yüzüyormuş üzere görünürmüş.
Akşamüstü güneş alçalırken gökten on bir beyaz kuğu inmiş. Elisa nefesini tutmuş. Kuğular suya konmuş. Güneş büsbütün batınca beyaz kanatları titremiş, tüyleri ışık üzere dağılmış ve kıyıda on bir genç prens belirmiş. Elisa koşmuş. Kardeşleri de ona koşmuş.
Hiçbiri uzun mühlet konuşamamış. Zira bazen kavuşmalar, sözlerden evvel gelir. En büyük ağabeyi sonunda: “Bizi buldun.” demiş.
Elisa gözyaşlarını silmiş. “Sizi hiç bırakmadım ki.”
O gece kardeşleri ona cadının büyüsünü anlatmışlar. Gündüzleri yaban kuğusu olarak gökyüzünde dolaşıyorlarmış. Geceleri kısa bir mühlet insan olabiliyorlarmış. Denizin ortasındaki uzak bir adada saklanıyor, fakat güneş batınca kıyıya inebiliyorlarmış. Büyüyü bozmanın bir yolu varmış. Elisa, mezarlıklarda ve eski duvar tabanlarında yetişen yakıcı ısırgan otlarını toplayacakmış. O otları elleriyle ezip lif haline getirecek, sonra on bir gömlek örecekmiş. Her kardeşi için bir gömlek. Lakin en güç kaide bu değilmiş. Birinci ısırganı kopardığı andan son gömlek bitene kadar tek bir söz bile konuşmayacakmış.
Konuşursa büyü sonsuza kadar bozulmadan kalacakmış. Elisa uzun mühlet denize bakmış. Dalgalar taşların arasına girip çıkıyor, küçük köpükler bırakıyormuş. Elleri daha işe başlamadan acıyacakmış üzere olmuş. İçinden: “Annem olsaydı ne yapardı?” diye geçirmiş.
Sonra karşılığı biliyormuş üzere başını kaldırmış. “Başlayacağım.” demiş.
Bu, büyü bozulana kadar söylediği son kelam olmuş.
Ertesi sabah kardeşleri kuğuya dönüşüp göğe yükselirken Elisa kıyıdaki eski taşların arasından birinci ısırganları toplamış. Yapraklar avuçlarını yakmış. Parmakları kızarmış. Lakin elini çekmemiş.
Günler birbirine karışmış. Elisa gündüzleri ot toplamış, geceleri lifleri ayırmış, sonra ince ince örmeye başlamış. Bir gömlek, iki gömlek, üç gömlek… Kardeşleri her gece insan olduklarında ona yardım etmek istemişler. Fakat büyünün işi sırf Elisa’nın elleriyle yapılmalıymış. Onlar yalnızca yanında oturabiliyor, bazen su getirebiliyor, bazen de sessizce bekleyebiliyorlarmış. Elisa konuşamıyormuş ancak gözleriyle çok şey söylüyormuş.
Bir gece en küçük ağabeyi onun yaralı ellerine bakmış. Parmak uçlarında küçük kan lekeleri varmış. “Bırak.” demiş fısıltıyla. “Biz bu türlü de yaşarız.”
Elisa başını iki yana sallamış. Sonra yarım kalmış gömleği dizlerine alıp örmeye devam etmiş. Vakitle Elisa’nın haberi etrafta yayılmış. Kıyıya yakın köylerde beşerler, geceleri mezarlık duvarlarının yanında ısırgan toplayan sessiz bir kızdan kelam etmeye başlamışlar. Kimisi onun hasta olduğunu düşünmüş. Kimisi yas tuttuğunu söylemiş. Kimisi de daha endişeli şeyler fısıldamış. Elisa hiçbirine yanıt vermemiş. Zira karşılık verirse kardeşlerini kaybedecekmiş.
Bir gün o ülkenin genç hükümdarı avdan dönerken Elisa’yı eski bir duvarın tabanında görmüş. Üstü başı sade, elleri yara içindeymiş ancak yüzünde o denli derin bir kararlılık varmış ki kral atından inmiş. “Yardıma muhtaçlığın var mı?” diye sormuş.
Elisa yanıt vermemiş. Kral onun korktuğunu sanmış. Ona yiyecek ve temiz su verilmesini istemiş. Sonra da inançlı olması için saraya götürtmüş. Elisa saraya giderken yarım kalmış gömleklerini yanından ayırmamış. Kral ona hoş bir oda vermiş, fakat Elisa odanın en aydınlık köşesine oturup yeniden örmeye başlamış.
Saray halkı evvel ona acımış. “Zavallı kız konuşamıyor.” demişler.
Sonra merak etmişler. “Neden daima birebir otlardan ip yapıyor?” demişler.
Sonra korkmaya başlamışlar. Zira Elisa geceleri gizlice dışarı çıkıyor, eski mezarlık duvarlarının yanından ısırgan topluyor, gündüzleri kimseyle konuşmadan odasında örüyormuş. Bir saray vazifelisi onu kapı aralığından görmüş. Diğer biri yaralı ellerini fark etmiş. Bir oburu odasında bitmiş gömlekleri saymış. Fısıltılar büyümüş.
“Bu kız cadı olabilir.” demişler.
Elisa bunları duymuş. İçinden konuşmak, her şeyi anlatmak istemiş. Kardeşlerim kuğu oldu. Onları kurtarmak için susuyorum. Isırganlar bunun için. demek istemiş. Lakin tek söz söylememiş. Zira bazen doğruyu söylemek kolaymış; hakikat vakit gelene kadar susmak ise çok daha zormuş.
Gömleklerin onu tamamlanmış. Sırf sonuncusu kalmış. Elisa artık çok yorgunmuş. Parmakları şişmiş, bilekleri sızlamış, gözleri uykusuzluktan yanmış. Tekrar de örmeye devam etmiş.
O sırada sarayda karar verilmiş. Halk korkuyormuş. Danışmanlar hükümdarı sıkıştırıyormuş. Elisa hakkında ağır bir karar açıklanacakmış. Sonraki sabah saray meydanına çıkarılacak, sonra da krallıktan uzaklaştırılacakmış. Kral bu kararı istememiş fakat Elisa konuşmadığı için onu savunacak hiçbir kelam bulamamış.
O gece Elisa’nın odasının önünde ayak sesleri dolaşmış. Kapının dışında nöbetçiler varmış. İçeride ise sırf bir mum yanıyormuş. Elisa son gömleği dizlerine almış. Dışarıdan insanların uğultusu geliyormuş. İçeride ısırgan lifleri parmaklarının arasında sert sert sürtünüyormuş. Bir ilmek. Bir ilmek daha. Bir ilmek daha. Sabaha karşı kapı açılmış. Elisa ayağa kaldırılmış. Son gömlek hâlâ bitmemişmiş. Bir kolu eksikmiş.
Meydana götürülürken bile örmeye devam etmiş. Beşerler iki yana çekiliyor, kimi dehşetle bakıyor, kimi fısıldaşıyormuş. Elisa hiçbirine bakmamış. Gözleri sadece elindeki son ilmeklerdeymiş.
Tam o sırada gökyüzünden güçlü kanat sesleri duyulmuş. On bir beyaz kuğu meydanın üstünde dönmüş. Halk bağırışmış. Nöbetçiler ne yapacağını bilememiş. Elisa bütün gücünü toplayıp son ilmeği altmış. Sonra gömlekleri birer birer kuğuların üzerine fırlatmış.
İlk kuğu yere inerken beşere dönüşmüş. Sonra ikincisi. Sonra üçüncüsü. Birer birer on prens meydanda belirmiş. En küçük kuğu en sona kalmış. Elisa son gömleği ona attığında büyü de bozulmuş ancak eksik kalan kol yüzünden en küçük ağabeyinin bir kolu beyaz bir kuğu kanadı olarak kalmış. Meydan bir anda sessizleşmiş.
Artık herkes gerçeği görüyormuş. Elisa birinci sefer konuşabilmiş. Sesi çok kısık çıkmış fakat herkes duymuş. “Ben onları geri getirmek için sustum.”
Kral başını eğmiş. Halk utançla susmuş. Danışmanlar birbirlerine bakamamışlar.
Tam o sırada meydanın kenarında kara bir gölge kıpırdamış. Cadı, kalabalığın arasından geri çekilmeye çalışıyormuş. Lakin on bir kardeş yan yana durunca gölgesi küçülmüş. Elisa annesinin mendilini avucunda sıkmış. Kara ormandan yıllar evvel kaçan cadı, bu sefer çocukların arasındaki bağı görünce büsbütün gücünü yitirmiş. Bir duman üzere dağılmış ve rüzgâr onu sarayın taşlarından söküp uzaklara taşımış. O günden sonra krallıkta kimse Elisa’nın sessizliğini unutamamış.
En küçük ağabeyi beyaz kanadıyla yaşamayı öğrenmiş. Bazen o kanatla küçük çocuklara gölge yapar, bazen sarayın bahçesinde yere düşen kuş tüylerini toplarmış. Eksik kalan gömlek ona bir şeyi hatırlatırmış: Büyük fedakârlıklar bile bazen küçük izler bırakırmış. Elisa ise artık eskisinden daha az konuşur olmuş. Lakin sustuğu için değil. Sözlerin ne kadar değerli olduğunu bildiği için.
Gökten üç beyaz tüy düşmüş. Biri kardeşlerini bırakmayanlara, Biri yanlış anlaşılmayı göze alıp gerçek bildiğini yapanlara, Diğeri de kimi sevgilerin sesle değil, sabırla anlatıldığını bilenlere…
